Μερικές φορές η πραγματική τιμή ενός πολέμου δεν γράφεται στα δελτία ειδήσεων. Γράφεται στο ασφάλιστρο ενός πλοίου. Στον απόηχο των επιθέσεων του καλοκαιριού, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για πλοία στη Μαύρη Θάλασσα έχουν ανέβει αισθητά. Μερικές φορές η πραγματική τιμή ενός πολέμου δεν γράφεται στα δελτία ειδήσεων. Γράφεται στο ασφάλιστρο ενός πλοίου. Στον απόηχο των επιθέσεων του καλοκαιριού, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για πλοία στη Μαύρη Θάλασσα έχουν ανέβει αισθητά.
----------- Γράφει η Ειρήνη Βόλη, Ναυτιλιακή Οικονομολόγος
Για ουκρανικά λιμάνια, όπως η Οδησσός, οι τιμές έχουν κινηθεί περίπου στο 3%-5% της αξίας του πλοίου, ενώ για τα λιμάνια του Δούναβη στο 1,5%-2% και για ρωσικά λιμάνια στο 1,5%-2,5%. Για ένα πλοίο που εισέρχεται σε μια περιοχή όπου πριν από λίγο καιρό το ρίσκο θεωρούνταν διαχειρίσιμο, η διαφορά δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Είναι αλλαγή οικονομικής εξίσωσης. Κάποια στιγμή, μάλιστα, ασφαλιστική προσφορά για προσέγγιση στα ουκρανικά λιμάνια Ρένι και Ισμαήλ έφθασε να αγγίζει το 10% της ασφαλιζόμενης αξίας του πλοίου, έναντι περίπου 2,5% πριν από τις τελευταίες επιθέσεις. Η συγκεκριμένη προσφορά δεν δεσμεύτηκε τελικά, όμως το γεγονός ότι ένας τέτοιος αριθμός εμφανίστηκε στην αγορά είναι από μόνο του αποκαλυπτικό: οι ασφαλιστές δεν τιμολογούν μόνο την πιθανότητα να χτυπηθεί ένα πλοίο. Τιμολογούν την αδυναμία να προβλέψουν πού θα βρίσκεται ο κίνδυνος αύριο και σε αυτό το σημειο συνοψίζεται η ουσία της σημερινής κρίσης. Η Μαύρη Θάλασσα δεν είναι πλέον ένας χώρος όπου υπάρχουν απλώς «επικίνδυνες περιοχές». Σε οικονομικούς όρους, μάλιστα, είναι μια αγορά όπου το ρίσκο αλλάζει ταχύτητα. Τη μια στιγμή ένα λιμάνι μπορεί να θεωρείται σχετικά ασφαλές και, μετά από μία επίθεση σε πλοίο ή υποδομή, να περνά μέσα σε ένα εντελώς διαφορετικό ασφαλιστικό καθεστώς.Τον Σεπτέμβριο, το πρόβλημα έγινε ακόμη πιο εμφανές. Εμπορικά πλοία άρχισαν να εμφανίζονται στον Βόσπορο με αυτοσχέδιες κατασκευές προστασίας από drones -δίχτυα, μεταλλικές κατασκευές, ακόμη και αυτοσχέδια «κλουβιά». Είναι μια εικόνα που μοιάζει σχεδόν παράλογη: εμπορικά πλοία να προσπαθούν να προσαρμοστούν μόνα τους σε έναν πόλεμο drones. Όμως αποτυπώνει κάτι πολύ πραγματικό. Η απειλή έχει μετακινηθεί από τη στρατιωτική σφαίρα στην καθημερινή λειτουργία της ναυτιλίας. Και δεν αφορά πλέον μόνο τα πλοία που μεταφέρουν ουκρανικό φορτίο.
Οι επιθέσεις γύρω από το Νοβοροσίσκ έχουν επηρεάσει τη ροή του ρωσικού πετρελαίου. Οι εξαγωγές αργού από το Νοβοροσίσκ υποχώρησαν περίπου στα 400.000 βαρέλια την ημέρα στις αρχές Αυγούστου, από περίπου 800.000 έως 1 εκατ. βαρέλια τους προηγούμενους μήνες, ενώ τα προγράμματα φόρτωσης παρουσίασαν καθυστερήσεις άνω των δύο εβδομάδων. Παράλληλα, τα ημερήσια ναύλα για δεξαμενόπλοια στη διαδρομή CPC–Νοβοροσίσκ προς τη Μεσόγειο εκτοξεύθηκαν περίπου στα 400.000 δολάρια. Ο πόλεμος, δηλαδή, δεν χτυπά μόνο το πλοίο. Χτυπά τον χρόνο του.
Η ίδια μετάδοση του κινδύνου εμφανίζεται στα σιτηρά. Ασιατικοί αγοραστές στράφηκαν σε Αυστραλία και Αργεντινή για τουλάχιστον 500.000 τόνους σιταριού, επειδή φορτία από τη Μαύρη Θάλασσα καθυστερούν. Το αυστραλιανό σιτάρι διαπραγματεύτηκε περίπου στα 315-330 δολάρια τον τόνο και το αργεντίνικο στα 310-315 δολάρια, έναντι 260-280 δολαρίων για φορτία της Μαύρης Θάλασσας. Τα futures σιταριού στο Σικάγο έχουν αυξηθεί περίπου 35% από τα τέλη Ιουνίου.
Υπάρχει και μια ακόμη, πιο παράξενη ένδειξη. Στις 11 Σεπτεμβρίου, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι θα ενισχύσει με 165 δισ. ρούβλια -σχεδόν 2 δισ. δολάρια- το κεφάλαιο της κρατικής αντασφαλιστικής εταιρείας της, καθώς οι επιθέσεις και τα σαμποτάζ έχουν αυξήσει τη ζήτηση για ασφαλιστική κάλυψη και τις αποζημιώσεις. Ακόμη και η ασφαλιστική ικανότητα ενός κράτους αρχίζει να δοκιμάζεται από τον πόλεμο. Και στις 12 Σεπτεμβρίου, σχεδόν 500 ρωσικά drones χρησιμοποιήθηκαν σε επιθέσεις σε ουκρανικές περιοχές, ενώ η Οδησσός βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο. Δεν υπάρχει, επομένως, κάποιο σαφές σημάδι ότι η θαλάσσια απειλή βαίνει προς αποκλιμάκωση. Το Ορμούζ δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν η γεωπολιτική αβεβαιότητα μετατρέπεται σε μόνιμο κόστος μεταφοράς. Εκεί, τα war-risk premiums έχουν φθάσει να επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος ενός φορτίου πετρελαίου, με ορισμένες εκτιμήσεις να φτάνουν έως και το 10% της αξίας του φορτίου. Η Μαύρη Θάλασσα δεν χρειάζεται να γίνει «νέο Ορμούζ» για να έχει παγκόσμιες συνέπειες. Αρκεί να γίνει ακριβότερη. Γιατί το ασφάλιστρο είναι μόνο η πρώτη τιμή. Μετά έρχεται ο ακριβότερος ναύλος, η καθυστέρηση, η αλλαγή λιμανιού, ο ακριβότερος προμηθευτής, το ακριβότερο σιτάρι, το ακριβότερο πετρέλαιο. Και κάπου στο τέλος αυτής της αλυσίδας βρίσκεται ένας καταναλωτής που δεν έχει δει ποτέ τη Μαύρη Θάλασσα. Ο πόλεμος, τελικά, δεν χρειάζεται να κλείσει τη θάλασσα για να γίνει παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα. Αρκεί να κάνει κάθε πέρασμα από αυτήν ένα στοίχημα.
Από την έντυπη έκδοση της ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ / 15.09.26
